Sóc Trăng là nơi cộng đồng người Kinh, Khmer và Hoa sinh sống từ lâu đời. Sự giao lưu trong đời sống và ẩm thực đã tạo nên bún nước lèo – món ăn mang dấu ấn của cả ba nền văn hóa.

Người Khmer mang đến cách sử dụng mắm để nấu nước lèo, người Hoa góp phần trong cách chế biến và cân bằng hương vị, còn người Kinh bổ sung nhiều loại hải sản, rau sống và cách thưởng thức phù hợp với khẩu vị Nam Bộ. Chính quá trình tiếp biến này đã tạo nên món bún nước lèo mang bản sắc rất riêng của Sóc Trăng.

Điểm đặc trưng nhất của món ăn là nước dùng được nấu từ mắm cá, phổ biến là mắm cá linh và mắm cá sặc.

Mắm được nấu tan với nước rồi lọc bỏ xương và cặn trước khi hòa cùng nước hầm cá hoặc xương. Sau đó thêm sả đập dập để tạo hương thơm và giúp vị mắm trở nên dịu hơn.

Nước lèo đạt yêu cầu có màu trong, vị ngọt tự nhiên, thơm mắm nhưng không gắt và không quá mặn.

Phần nước dùng

Mắm cá linh hoặc mắm cá sặc.

Xương heo hoặc cá để nấu nước dùng.

Sả.

Hành tím.

Đường phèn.

Nước mắm.

Phần ăn kèm

Bún tươi.

Cá lóc luộc gỡ thịt.

Tôm.

Mực (tùy từng quán).

Thịt quay là nét đặc trưng của nhiều hàng bún nước lèo Sóc Trăng.

Rau ăn kèm

Giá đỗ.

Bắp chuối bào.

Hẹ.

Rau muống bào.

Húng quế.

Rau thơm.

Ngò gai.

Chanh và ớt tươi.

Khác với nhiều món bún miền Tây, bún nước lèo Sóc Trăng thường có thêm thịt heo quay.

Lớp da giòn, phần thịt béo vừa phải tạo sự tương phản với vị thanh của nước lèo và vị ngọt của cá lóc. Đây cũng là một trong những đặc điểm giúp bún nước lèo Sóc Trăng khác với nhiều món bún mắm khác ở miền Tây.

Cá lóc thường được luộc chín rồi gỡ thành từng miếng lớn để giữ độ ngọt tự nhiên.

Thịt cá có vị ngọt thanh, ít béo và không làm nước dùng bị đục. Khi ăn cùng nước lèo từ mắm, cá lóc giúp món ăn trở nên hài hòa và dễ thưởng thức hơn.

Một tô bún nước lèo luôn đi kèm nhiều loại rau tươi. Giá, bắp chuối, hẹ và các loại rau thơm giúp cân bằng vị mặn của mắm, đồng thời tạo cảm giác giòn và tươi mát.

Người ăn có thể thêm nhiều hoặc ít rau tùy khẩu vị, nhưng rau sống luôn là thành phần quan trọng của món ăn.

Bún được cho vào tô, xếp cá lóc, tôm hoặc thịt quay lên trên rồi chan nước lèo đang nóng.

Sau đó thêm rau sống, vắt một ít chanh và cho ớt tươi nếu thích vị cay. Món ngon nhất khi dùng ngay lúc nước dùng còn nóng để cảm nhận rõ mùi thơm của mắm và sả.

Mặc dù được nấu từ mắm cá, nước lèo không mang vị quá nặng. Vị ngọt từ cá, xương hầm, tôm và các loại rau đã cân bằng hương mắm, tạo nên nước dùng đậm đà nhưng thanh.

Thịt quay mang vị béo, cá lóc mang vị ngọt, rau tạo sự tươi mát và sợi bún mềm giúp mỗi tô bún có nhiều lớp hương vị nhưng vẫn hài hòa.

Bún nước lèo không chỉ là một món ăn ngon mà còn phản ánh quá trình giao lưu văn hóa lâu đời giữa cộng đồng Kinh, Khmer và Hoa tại Sóc Trăng.

Sự kết hợp giữa nước lèo từ mắm, cá lóc, thịt quay, hải sản và nhiều loại rau tươi đã tạo nên một món ăn mang bản sắc riêng, khó nhầm lẫn với bất kỳ món bún nào khác ở Việt Nam.